Korzeń i kłącze kozłka lekarskiego zbiera się późną jesienią, najczęściej w październiku, w pierwszym lub drugim roku uprawy. Najlepszy moment przypada wtedy, gdy roślina przekwitnie, a jej pędy nadziemne zbrązowieją i zaczną zasychać. Po wykopaniu surowiec trzeba dokładnie umyć i wysuszyć w temperaturze nie wyższej niż 40°C.

Kiedy zbierać kozłek lekarski?

Surowcem jest podziemna część rośliny, czyli korzeń wraz z kłączem, a nie zielone pędy. Jesienny termin zbiega się z przechodzeniem kozłka w stan spoczynku. Wtedy część nadziemna zamiera, a korzeń nadaje się do pozyskania.

Nie wykopuj rośliny zbyt wcześnie, gdy pędy są jeszcze zielone i aktywnie rosną. Zbiór przeprowadź w suchy dzień, najlepiej po kilku dniach bez intensywnych opadów.

Jak wykopać i przygotować korzeń?

Do wykopywania przydadzą się widły amerykańskie. Spulchniają ziemię wokół rośliny i zmniejszają ryzyko przecięcia wiązkowego systemu korzeniowego w porównaniu ze szpadlem.

Prace wykonaj w następującej kolejności:

  1. Wykop roślinę szerokim łukiem, zachowując odstęp od jej nasady.
  2. Otrząśnij większe bryły ziemi i oddziel korzeń z kłączem od części nadziemnej.
  3. Usuń pędy i liście, pozostawiając wyłącznie surowiec podziemny.
  4. Dokładnie umyj korzenie pod bieżącą wodą, usuwając ziemię z zagłębień i spomiędzy korzeni.
  5. Rozłóż oczyszczony materiał na sicie lub czystej tkaninie, aby odciekła nadmiarowa woda.

Dokładne mycie jest konieczne. Resztki ziemi obniżają jakość surowca, utrudniają równomierne suszenie i mogą sprzyjać rozwojowi pleśni. Nie zbieraj korzeni podczas deszczu ani bezpośrednio po nim, ponieważ mokry materiał będzie schnął znacznie dłużej.

Jak suszyć korzeń kozłka?

Po umyciu można pozostawić mniejsze korzenie w całości, a grubsze kłącza i korzenie przekroić wzdłuż. Cieńsze kawałki schną równiej, co ogranicza ryzyko zawilgocenia środka.

Etap Działanie Kluczowy parametr
Mycie Usuń ziemię i pozostałe zanieczyszczenia z korzeni oraz kłącza. Woda bieżąca, bez pozostawiania zabrudzeń
Osuszanie Rozłóż surowiec i pozwól, aby odciekła nadmiarowa woda. Czyste, suche i przewiewne miejsce
Suszenie właściwe Susz cienką warstwą, bez dostępu do pełnego słońca. Maksymalnie 40°C
Przechowywanie Umieść całkowicie wysuszony surowiec w szczelnym, suchym opakowaniu. Ciemne, suche i przewiewne miejsce

Suszenie może odbywać się w zacienionym, dobrze przewiewnym pomieszczeniu albo w suszarce ustawionej na niską temperaturę. Nie przekraczaj 40°C, ponieważ przegrzanie może prowadzić do utraty części olejków eterycznych. Korzenie są gotowe, gdy stają się wyraźnie suche i łamliwe, a nie miękkie lub wilgotne w środku.

Najczęstsze błędy przy zbiorze i suszeniu

Jakość korzenia najczęściej pogarszają następujące działania:

  • Zbiór przed pełnym zaschnięciem pędów, gdy roślina nie weszła jeszcze w jesienny spoczynek.
  • Wykopywanie w deszczu lub suszenie bardzo mokrego surowca.
  • Niedokładne usunięcie ziemi z korzeni i kłącza.
  • Suszenie w temperaturze wyższej niż 40°C.
  • Wystawienie korzeni na pełne słońce zamiast suszenia w cieniu.

Najprostsza zasada brzmi: wykop korzeń w październiku, gdy pędy zbrązowieją i zaschną, dokładnie go umyj, a następnie susz powoli, w przewiewie i temperaturze do 40°C.