Korzeń mniszka lekarskiego najlepiej zbierać jesienią, w październiku i listopadzie. Można wykopać go także bardzo wczesną wiosną, zanim roślina wypuści pierwsze liście. Jesienią korzeń gromadzi najwięcej inuliny, dlatego jest wtedy mniej włóknisty i stanowi wartościowszy surowiec zielarski.

Kiedy zbierać poszczególne części mniszka?

Termin zależy od tego, którą część rośliny chcesz pozyskać. Korzeń zbiera się poza okresem intensywnego wzrostu części nadziemnych, natomiast liście i kwiaty wtedy, gdy są młode lub w pełni rozwinięte:

Część rośliny Optymalny termin zbioru Uwagi
Korzeń Październik–listopad lub bardzo wczesna wiosna Jesienią zawiera najwięcej inuliny i jest mniej włóknisty.
Liście Wiosna, najlepiej przed kwitnieniem Młode liście są delikatniejsze i mniej gorzkie.
Kwiaty Maj, w okresie kwitnienia Najlepiej zbierać rozwinięte koszyczki w suchy, słoneczny dzień.

Jak wykopać i przygotować korzeń?

Do zbioru wybierz dobrze wykształcone, zdrowe rośliny. Korzeń mniszka jest długi i łatwo go przeciąć łopatą, dlatego lepiej użyć narzędzia, które pozwoli podważyć go głębiej. Przydatne będą:

  • Widły amerykańskie
  • Wąska łopata
  • Szczotka do oczyszczania korzeni
  • Czysty nóż i przewiewna tkanina do osuszania

Cały proces zbioru i przygotowania wygląda następująco:

  1. Wsuń widły amerykańskie głęboko w ziemię obok rośliny, a następnie delikatnie ją podważ. Dzięki temu ograniczysz ryzyko przecięcia korzenia.
  2. Otrząśnij większe ilości ziemi i odetnij część nadziemną wraz z szyjką korzeniową.
  3. Usuń drobne korzonki boczne, uszkodzone fragmenty i resztki gleby.
  4. Umyj korzenie pod bieżącą wodą, dokładnie je wyszoruj i osusz.
  5. Większe korzenie przekrój wzdłuż lub pokrój na mniejsze kawałki, aby suszyły się równomiernie.
  6. Rozłóż surowiec cienką warstwą w przewiewnym, zacienionym miejscu albo włóż do suszarni ustawionej na temperaturę około 30–40°C.

Zbyt wysoka temperatura może pogorszyć jakość suszu. Korzenie powinny być suche i łamliwe, a nie miękkie w środku. Po wysuszeniu przechowuj je w szczelnym, suchym opakowaniu, z dala od światła i wilgoci.

Gdzie nie zbierać mniszka?

Stanowisko ma bezpośredni wpływ na czystość surowca. Nie wykopuj mniszka przy ruchliwych drogach, na poboczach, w pobliżu zakładów przemysłowych ani na terenach, na których mogły być stosowane herbicydy lub inne środki ochrony roślin.

Nie zbieraj korzeni na polach uprawnych, w sadach ani w miejscach, których historii nie znasz. Korzeń ma bezpośredni kontakt z glebą, więc może gromadzić jej zanieczyszczenia. Przed rozpoczęciem pracy upewnij się również, że rozpoznajesz mniszek lekarski. Nie zbieraj rośliny, jeśli nie masz pewności co do gatunku.

Jesień wymaga czasem więcej wysiłku, zwłaszcza gdy ziemia jest zbita lub zamarznięta. Jeśli grunt stawia duży opór, nie próbuj wyrywać korzenia na siłę, ponieważ łatwo go uszkodzić.

Najlepszy termin na korzeń mniszka to październik i listopad, gdy roślina magazynuje dużo inuliny. Wczesna wiosna jest alternatywą, ale należy zakończyć zbiór przed pojawieniem się pierwszych liści. Niezależnie od terminu wybierz czyste stanowisko i susz korzenie w niskiej temperaturze.