Kompostownik pozwala zamienić odpady ogrodowe i roślinne resztki kuchenne w darmowy nawóz. Wystarczy ażurowa konstrukcja z drewna, kontakt z glebą, warstwy materiałów zielonych i brązowych oraz regularne napowietrzanie.
Gdzie ustawić kompostownik?
Wybierz miejsce w półcieniu, osłonięte od silnego wiatru i łatwo dostępne przez cały sezon. Pełne słońce może przesuszać pryzmę, a teren podmokły sprzyja gniciu. Podłoże powinno być przepuszczalne i naturalne, bez wylewania betonowej podstawy. Kontakt z glebą ułatwia dostęp bakterii, grzybów i dżdżownic odpowiedzialnych za rozkład materii organicznej.
Przydomowy kompostownik o pojemności do 10 m³ powinien znajdować się co najmniej 7,5 m od granicy sąsiedniej działki, ulicy lub ciągu pieszego oraz 15 m od okien i drzwi zewnętrznych pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. Większe konstrukcje podlegają dodatkowym wymaganiom dotyczącym odległości. Przed budową sprawdź aktualne przepisy i lokalne ustalenia.
Wskazówka: jeśli w ogrodzie występują gryzonie, pod konstrukcją możesz ułożyć metalową siatkę o drobnych oczkach. Nie zastępuj nią jednak szczelnego, betonowego dna – kompost powinien mieć kontakt z ziemią.
Jak zrobić drewniany kompostownik krok po kroku?
Ażurowy kompostownik z desek zapewnia dopływ powietrza i odprowadzanie nadmiaru wilgoci. Konstrukcja może mieć około 1,2 m wysokości i 1,5 m szerokości, ale jej rozmiar dopasuj do ilości odpadów oraz miejsca w ogrodzie.
Przygotuj następujące materiały i narzędzia:
- Paliki – cztery elementy do wykonania narożników.
- Deski – nowe albo odzyskane z palet, bez resztek farby i lakieru.
- Gwoździe lub wkręty do drewna – do zamocowania desek.
- Piła, młotek, śrubokręt, poziomica i miara – do przygotowania oraz montażu konstrukcji.
- Siatka o drobnych oczkach – opcjonalnie, jako zabezpieczenie przed gryzoniami.
Budowę wykonaj w następującej kolejności:
- Wyznacz miejsce i zaznacz narożniki kompostownika. Usuń wysoką roślinność, ale nie utwardzaj podłoża betonem.
- Wkop cztery paliki w narożnikach. Sprawdź poziomicą, czy stoją stabilnie i tworzą równą konstrukcję.
- Przytnij deski tak, aby sięgały od jednego palika do drugiego. Jeśli używasz starego drewna, oczyść je i usuń elementy z powłoką malarską.
- Przymocuj deski do palików z trzech stron. Zostaw między nimi kilkucentymetrowe szczeliny, przez które będzie przepływać powietrze.
- Wykonaj przednią ściankę w sposób ułatwiający wybieranie dojrzałego kompostu. Możesz montować deski na wsuwanych listwach albo pozostawić łatwy dostęp od frontu.
- Jeśli potrzebujesz ochrony przed gryzoniami, przymocuj siatkę do dolnej części konstrukcji. Nie zamykaj jednak całkowicie przepływu powietrza i odpływu wody.
- Na dnie ułóż warstwę rozluźniającą z pociętych gałęzi o grubości około 15–20 cm. Zapewni ona przewiew od spodu.
- Dodaj cienką warstwę ziemi ogrodowej lub dojrzałego kompostu, a następnie układaj odpady naprzemiennie – wilgotne, zielone i suche, brązowe.
Deski można zabezpieczyć przed wilgocią preparatem przeznaczonym do drewna ogrodowego, ale nie stosuj materiałów, które mogą uwalniać szkodliwe substancje do pryzmy. Pokrywa nie jest konieczna, lecz pomaga chronić kompost przed nadmiarem deszczu i wysychaniem.
Co wrzucać do kompostownika?
Odpady zielone są bogate w azot, a brązowe dostarczają węgla i poprawiają strukturę pryzmy. Nie musisz układać idealnie równych warstw, ale świeżą trawę, obierki i inne wilgotne resztki przeplataj suchymi liśćmi, rozdrobnionymi gałązkami, słomą lub kartonem bez nadruku. Dzięki temu masa nie będzie zbyt mokra ani zbita.
| Wrzucaj | Unikaj |
|---|---|
| Skoszoną trawę, liście, chwasty bez nasion i zdrowe resztki roślin | Chore rośliny oraz chwasty z dojrzałymi nasionami |
| Obierki, resztki warzyw i owoców, fusy z kawy oraz herbaty | Mięso, ryby, kości, nabiał, oleje i tłuszcze |
| Drobne gałęzie, słomę, siano, trociny i suche liście | Plastik, szkło, metal, popiół z węgla i odpady z chemikaliami |
| Skorupki jaj, pocięty niezadrukowany papier i karton | Odchody zwierząt, ściółkę z klatek oraz resztki mocno solone |
Duże kawałki gałęzi rozdrobnij, ponieważ wolniej się rozkładają. Świeżą trawę mieszaj z suchym materiałem, zamiast wysypywać grubą, zbitą warstwę. Zbyt duża ilość odpadów zielonych może powodować nadmierną wilgotność i nieprzyjemny zapach, a przewaga suchych materiałów spowolni proces.
Jak dbać o kompost?
Po ułożeniu pryzmy trzeba utrzymywać warunki sprzyjające mikroorganizmom. Kompost nie wymaga codziennej pracy, ale całkowicie pozostawiony bez kontroli może przeschnąć albo zacząć gnić.
Najważniejsze czynności pielęgnacyjne to:
- Podlewaj pryzmę podczas suszy, aż będzie wilgotna jak wyciśnięta gąbka.
- Przerzucaj zawartość co kilka tygodni lub przynajmniej wtedy, gdy masa wyraźnie osiada i zbija się w środku.
- Dodawaj suche liście, karton albo drobne gałązki, gdy kompost jest mokry i wydziela nieprzyjemny zapach.
- Rozdrabniaj większe odpady przed wrzuceniem, aby skrócić czas rozkładu.
- Przykrywaj pryzmę pokrywą lub materiałem przepuszczającym powietrze, gdy pada długo albo panuje susza.
Aktywator kompostu nie jest konieczny. Możesz użyć niewielkiej ilości dojrzałego kompostu lub ziemi ogrodowej, które wprowadzają do nowej pryzmy mikroorganizmy. Najważniejsze pozostają wilgotność, dostęp tlenu i równowaga materiałów zielonych oraz brązowych.
Po czym poznać gotowy kompost?
Dojrzały kompost ma ciemnobrunatną barwę, sypką i dość jednolitą strukturę oraz zapach przypominający świeżą ziemię leśną. Nie powinien wydzielać woni gnijących odpadów ani zawierać dużej liczby rozpoznawalnych resztek. Większe, nierozłożone kawałki możesz przesiać i ponownie umieścić w kompostowniku.
Czas dojrzewania zależy od wilgotności, temperatury, rozdrobnienia materiału i częstotliwości przerzucania. Zwykle trzeba poczekać kilka miesięcy, a część pryzmy może dojrzewać dłużej. Gotowy materiał możesz wykorzystać do wzbogacania gleby na grządkach, rabatach i wokół roślin ogrodowych.
Najprostszy sposób na udany kompost to ażurowa konstrukcja ustawiona w półcieniu, otwarta podstawa, naprzemienne dodawanie materiałów zielonych i brązowych oraz kontrola wilgotności. Tak prowadzony kompostownik ogranicza ilość bioodpadów i dostarcza własny nawóz do ogrodu.
