Klon pospolity (Acer platanoides) w młodości przyrasta zwykle o 50–100 cm rocznie. Najszybciej rośnie w pierwszych 20–40 latach życia. Po około 40–60 roku przyrost wyraźnie słabnie, a w wieku około 100 lat wzrost na wysokość praktycznie ustaje.

Jak zmienia się tempo wzrostu klonu pospolitego?

Podane wartości dotyczą gatunku podstawowego, rosnącego w dobrych warunkach. Młody klon pospolity może szybko zwiększać wysokość, dlatego po kilkunastu lub kilkudziesięciu latach staje się dużym drzewem. W sprzyjającym środowisku osiąga zwykle 25–30 m wysokości, a jego szeroka korona może zajmować 12–20 m.

Wiek drzewa Średni roczny przyrost
0–20 lat około 50–100 cm
20–60 lat przyrost stopniowo maleje, zwykle poniżej tempa młodocianego
60–100 lat wzrost wyraźnie spowolniony
Powyżej 100 lat wzrost wysokości niemal ustaje

Wiek drzewa nie jest jedynym wyznacznikiem. Dwa klony pospolite w podobnym wieku mogą rosnąć w różnym tempie, ponieważ przyrost zależy także od wilgotności podłoża, dostępu do światła i rozwoju systemu korzeniowego. Wzrost wysokości zwykle słabnie wcześniej niż przyrost grubości pnia i rozbudowa korony.

Co wpływa na przyrost klonu w ogrodzie?

Roczne 50–100 cm należy traktować jako wartość dla młodego drzewa rosnącego w warunkach sprzyjających. Na tempo wzrostu wpływają przede wszystkim:

  • Woda – regularna dostępność wilgoci ma największe znaczenie w pierwszych latach po posadzeniu. Długotrwała susza ogranicza przyrost, ale klon źle znosi także zastoiska wodne.
  • Gleba – najlepiej rośnie na podłożu żyznym, próchnicznym i umiarkowanie wilgotnym. Gleby skrajnie suche, bardzo ubogie lub stale podmokłe spowalniają rozwój.
  • Nasłonecznienie – stanowisko słoneczne lub lekko półcieniste sprzyja szybszemu wzrostowi. W głębokim cieniu drzewo przyrasta wolniej.
  • Przestrzeń dla korzeni i korony – ograniczenie przez budynki, nawierzchnie lub inne duże drzewa może zmniejszyć dostęp do wody i składników mineralnych.

Największe znaczenie ma okres po posadzeniu. Młody egzemplarz, który nie zdążył jeszcze rozbudować korzeni, reaguje na niedobór wody silniej niż starsze drzewo. Przyrost może być wtedy znacznie mniejszy od wartości podawanych dla gatunku.

Gatunek podstawowy czy wolniej rosnąca odmiana?

Tempo wzrostu ma bezpośredni związek z docelowym rozmiarem drzewa. Gatunek podstawowy wymaga dużej przestrzeni i zwykle sadzi się go co najmniej 5–7 m od budynków. W małym ogrodzie szybko uzyskany cień może po latach oznaczać zbyt szeroką koronę, silne zacienienie oraz konkurencję korzeni z innymi roślinami.

Do ograniczonej przestrzeni lepiej pasują odmiany szczepione. Przykładem jest ’Globosum’, która tworzy regularną, kulistą koronę i dorasta zwykle do około 4–6 m wysokości. Jej przyrost jest znacznie wolniejszy niż u typowego klonu pospolitego, dlatego łatwiej przewidzieć jej rozmiary. Trzeba jednak sprawdzić wysokość miejsca szczepienia i docelową szerokość korony, ponieważ odmiana nie zachowuje się tak samo jak młody egzemplarz gatunku wysiany z nasion.

Jeżeli celem jest szybkie uzyskanie dużego drzewa i cienia, klon pospolity dobrze sprawdzi się na dużej działce, w parku lub przy alei. Na małej parceli rozsądniejszy będzie 'Globosum’ albo inna odmiana o zwartej koronie.

W praktyce klon pospolity rośnie szybko przede wszystkim w młodości. Przyrost 50–100 cm rocznie nie utrzymuje się przez całe życie, dlatego planując nasadzenie, trzeba brać pod uwagę zarówno początkowe tempo, jak i docelowe 25–30 m wysokości gatunku.