Lucernę najlepiej siać od połowy kwietnia do połowy maja. Możliwy jest także siew w lipcu, ale wymaga dobrze uwilgotnionej gleby i niesie większe ryzyko suszy. Termin trzeba dopasować do przeznaczenia plantacji: lucernę na nasiona wysiewa się wiosną, wyłącznie w siewie czystym.
Kiedy siać lucernę?
Wiosenny termin przypada zwykle na drugą lub trzecią dekadę kwietnia, a w chłodniejszych rejonach może zostać przesunięty do połowy maja. Roślina korzysta wtedy z zapasu wilgoci po zimie i ma dużo czasu na rozwinięcie systemu korzeniowego przed nadejściem mrozów.
Siew letni wykonuje się w lipcu, najczęściej po zbiorze przedplonu. Jest możliwy przede wszystkim w uprawie na paszę, ale tylko wtedy, gdy wierzchnia warstwa gleby ma dostateczną wilgotność. Długi okres bez opadów może opóźnić wschody i sprawić, że lucerna nie osiągnie fazy potrzebnej do dobrego przezimowania.
Przy uprawie na nasiona wybiera się termin wiosenny i siew czysty, czyli bez rośliny ochronnej. Zboże lub inna roślina towarzysząca może konkurować z młodą lucerną o wodę i światło, a późniejszy zbiór rośliny ochronnej osłabia jej rozwój.
Siew wiosenny czy letni?
| Termin | Zalety | Ryzyka | Zastosowanie |
|---|---|---|---|
| Połowa kwietnia – połowa maja | Duży zapas wilgoci w glebie, długi okres wegetacji, lepsze przygotowanie do zimy | Możliwe wczesne zachwaszczenie plantacji | Pasza oraz nasiona, przy siewie czystym |
| Lipiec | Możliwość założenia plantacji po żniwach, brak konkurencji rośliny ochronnej | Susza, nierówne wschody i zbyt słaby rozwój przed zimą | Głównie pasza, wyłącznie przy dobrej wilgotności gleby |
Jak przygotować pole pod lucernę?
Lucerna wymaga żyznej, głęboko uprawionej gleby o uregulowanych stosunkach wodno-powietrznych. Najlepiej sprawdzają się stanowiska kompleksu pszennego oraz żytniego dobrego i bardzo dobrego. Roślina źle znosi gleby kwaśne, podmokłe, torfowe i silnie zwięzłe.
Najważniejszym parametrem jest odczyn. Lucerna potrzebuje gleby o pH około 6,7–7,2. Na kwaśnym stanowisku słabiej rozwija korzenie, gorzej pobiera składniki pokarmowe i mniej efektywnie współpracuje z bakteriami brodawkowymi. Jeśli analiza gleby wskazuje na zbyt niskie pH, wapnowanie najlepiej wykonać z wyprzedzeniem, nawet około dwóch lat przed siewem. Zabieg wykonany bezpośrednio przed siewem może nie zdążyć zadziałać w całym profilu gleby.
Przygotowanie stanowiska powinno przebiegać w następującej kolejności:
- Usuń chwasty, szczególnie wieloletnie, oraz samosiewy z poprzedniej uprawy.
- Wykonaj uprawki pożniwne i głęboką uprawę, aby rozluźnić warstwę orną oraz zniszczyć chwasty.
- Uzupełnij fosfor i potas zgodnie z analizą zasobności gleby.
- Wyrównaj pole włóką, broną lub agregatem uprawowym.
- Przed siewem lekko zwałuj zbyt pulchną glebę, a po siewie zapewnij nasionom dobry kontakt z podłożem.
W siewie czystym lucerna nie wymaga zwykle nawożenia azotem. Dzięki symbiozie z bakteriami brodawkowymi może korzystać z azotu atmosferycznego. Inaczej wygląda sytuacja przy wsiewce w zboże, ponieważ roślina ochronna ma własne wymagania pokarmowe i może potrzebować nawożenia azotowego.
Przed wjazdem na pole sprawdź najważniejsze elementy:
- pH gleby mieści się w zakresie odpowiednim dla lucerny
- pole jest wolne od chwastów wieloletnich
- nawożenie fosforem i potasem zostało zaplanowane na podstawie analizy gleby
- warstwa siewna jest wyrównana, lekko osiadła i ma dostęp do wilgoci
- wał jest przygotowany do użycia przed siewem lub bezpośrednio po nim
Jak siać lucernę?
Nasiona umieszcza się bardzo płytko, na głębokości 1–2 cm. Na cięższej i wilgotnej glebie lepiej zbliżyć się do 1 cm, natomiast na lżejszej można siać na około 2 cm. Zbyt głęboki siew jest częstą przyczyną słabych i nierównych wschodów. Wierzchnia warstwa powinna być doprawiona dokładnie, ale nie nadmiernie spulchniona, ponieważ nasiona potrzebują dobrego podsiąku wody.
Normę wysiewu trzeba dostosować do stanowiska, sposobu uprawy i jakości materiału siewnego. W praktyce dla siewu czystego stosuje się najczęściej:
- 15–20 kg/ha na prawidłowo przygotowanych i uwilgotnionych stanowiskach
- wyższą normę na glebach słabszych, w chłodniejszych rejonach lub przy mniej korzystnych warunkach wschodów
- mniejszą normę tylko wtedy, gdy materiał siewny ma wysoką wartość użytkową, a pole zapewnia równomierne wschody
- rozstawę rzędów zwykle około 10–15 cm, zależnie od technologii siewu
W siewie czystym lucerna rozwija się bez konkurencji i zwykle tworzy bardziej wyrównany łan. Wsiewka w jęczmień jary, owies lub trawy może dostarczyć dodatkowej paszy i ograniczyć zachwaszczenie, ale roślina ochronna konkuruje z lucerną o wodę, światło i składniki pokarmowe. Przy takim rozwiązaniu trzeba ograniczyć normę wysiewu zboża i pilnować, aby nie zacieniło młodych roślin.
Dlaczego warto szczepić nasiona lucerny?
Lucerna współpracuje z bakteriami brodawkowymi z grupy Sinorhizobium meliloti, dawniej określanymi także jako Rhizobium. Bakterie zasiedlają korzenie i tworzą brodawki, w których zachodzi wiązanie azotu atmosferycznego. Dzięki temu roślina może ograniczyć korzystanie z azotu mineralnego, pod warunkiem że stanowisko i odczyn gleby sprzyjają tej symbiozie.
Nitraginizacja jest szczególnie ważna na polach, na których wcześniej nie uprawiano lucerny. Nasiona można kupić już zaszczepione albo zastosować preparat bakteryjny zgodnie z jego instrukcją. Dostępne są również nasiona otoczkowane, których powłoka może zawierać bakterie, wapń i mikroelementy. Przed zakupem sprawdź, czy materiał siewny został już poddany takiej technologii, aby nie powtarzać zabiegu.
Udana plantacja zaczyna się od trzech warunków: uregulowanego pH, siewu w wilgotną glebę oraz dokładnego odchwaszczenia stanowiska. Gdy dodasz do tego płytki siew na głębokości 1–2 cm i właściwe szczepienie nasion, młoda lucerna ma znacznie większą szansę na silny rozwój i dobre przezimowanie.
