Sosna zwyczajna po okresie aklimatyzacji przyrasta zwykle około 50–70 cm rocznie. Kosodrzewina rośnie znacznie wolniej – często zwiększa wysokość tylko o kilka do kilkunastu centymetrów w ciągu roku. W pierwszym sezonie po posadzeniu oba gatunki mogą rosnąć słabiej, ponieważ najpierw odbudowują system korzeniowy i przystosowują się do nowego miejsca.
Sosna zwyczajna i kosodrzewina – porównanie wzrostu
Tempo wzrostu zależy przede wszystkim od gatunku, wieku rośliny i warunków siedliskowych. Sosna zwyczajna (Pinus sylvestris) jest dużym, szybko rosnącym drzewem, dlatego potrzebuje dużo miejsca. Sosna górska, czyli kosodrzewina (Pinus mugo), ma zwykle krzaczasty pokrój i znacznie wolniej osiąga docelowe rozmiary.
| Gatunek | Średni przyrost roczny | Docelowa wysokość |
|---|---|---|
| Sosna zwyczajna (Pinus sylvestris) | około 50–70 cm w sprzyjających warunkach | najczęściej kilkanaście do około 40 m, wyjątkowo więcej |
| Sosna górska, kosodrzewina (Pinus mugo) | zwykle kilka–kilkanaście centymetrów, zależnie od odmiany | typowo około 2–3 m, odmiany karłowe często poniżej 1 m |
Podane wartości są orientacyjne. Młoda sadzonka może przez pierwsze lata przyrastać wolniej niż starsze drzewo rosnące już w dobrze dobranym miejscu. Nie da się też wskazać jednej daty osiągnięcia dojrzałych rozmiarów, ponieważ wpływają na to gleba, dostęp do światła, wilgotność i lokalny mikroklimat.
Co wpływa na tempo wzrostu sosny?
Sosna zwyczajna dobrze radzi sobie na suchych i piaszczystych glebach, ale szybciej rośnie wtedy, gdy ma wystarczającą ilość światła i nie konkuruje silnie o wodę oraz składniki pokarmowe. Kosodrzewina jest bardziej tolerancyjna wobec trudnych warunków i zanieczyszczeń, choć także potrzebuje słonecznego stanowiska.
Na roczny przyrost wpływają przede wszystkim:
- Zanieczyszczenie powietrza – w mieście sosna zwyczajna często rośnie wolniej niż na obrzeżach miejscowości lub na wsi, ponieważ gorzej znosi silnie zanieczyszczone środowisko.
- Rodzaj gleby – gatunek toleruje podłoże piaszczyste i ubogie, lecz żyźniejsza, przepuszczalna gleba może sprzyjać większym przyrostom.
- Nasłonecznienie – pełne słońce wspiera prawidłowy rozwój korony i pędów, natomiast głęboki cień ogranicza wzrost.
- Uprawa w pojemniku – ograniczona przestrzeń dla korzeni, szybsze przesychanie podłoża i mniejsza ilość dostępnych składników sprawiają, że sosna w donicy rośnie wyraźnie wolniej niż w gruncie.
Po przesadzeniu roślina może przez pewien czas skupić energię na regeneracji korzeni zamiast na tworzeniu długich pędów. Dlatego brak dużego przyrostu w pierwszym roku nie musi oznaczać problemu. Szczególnie źle znosi częste przesadzanie starsza sosna zwyczajna, dlatego miejsce dla dużego drzewa trzeba zaplanować z wyprzedzeniem.
Jak kontrolować wzrost i zagęścić sosnę?
Sosna zwyczajna dobrze znosi cięcie. Aby ograniczyć wzrost na wysokość i uzyskać gęstszą koronę, można skracać wiosną część młodych przyrostów, nazywanych „świeczkami”, zanim rozwiną się na nich igły. W praktyce często usuwa się około połowy nowego przyrostu, zachowując ostrożność, aby nie uszkodzić starszych gałęzi.
Przycinanie świeczek zmienia przede wszystkim formę i gęstość korony. Nie sprawia, że sosna zwyczajna staje się gatunkiem wolno rosnącym.
Do małego ogrodu zwykle lepiej pasuje kosodrzewina, zwłaszcza jej karłowe odmiany, ponieważ łatwiej przewidzieć jej rozmiary i utrzymać ją bez silnego ograniczania. Sosna zwyczajna sprawdzi się tam, gdzie jest miejsce na wysokie drzewo i jego szeroką koronę.
