Kwiaty czarnego bzu zbiera się zwykle od maja do czerwca, gdy baldachy są w pełni rozwinięte. Owoce dojrzewają najczęściej we wrześniu i październiku, ale zbieraj je dopiero wtedy, gdy są czarne, lśniące i miękkie. Surowych owoców nie wolno jeść – przed spożyciem wymagają obróbki termicznej.
Kiedy zbierać kwiaty i owoce czarnego bzu?
Kwiaty Sambucus nigra zbiera się od maja do czerwca, zależnie od regionu, stanowiska i pogody. Wybieraj baldachy w pełni rozwinięte, najlepiej jeszcze świeże i bez śladów brązowienia. Owoce przypadają na wrzesień i październik. Termin kalendarzowy jest jednak tylko wskazówką. Liczy się przede wszystkim wygląd jagód – powinny być jednolicie czarne lub czarnofioletowe, błyszczące i soczyste.
Jak odróżnić czarny bez od bzu hebd?
Pomyłka z bzem hebd, czyli Sambucus ebulus, jest najpoważniejszym zagrożeniem podczas zbioru. Przed zerwaniem sprawdź pokrój rośliny, ułożenie owoców oraz rdzeń pędu. Ten ostatni element wymaga odcięcia młodego fragmentu gałązki ostrym narzędziem, dlatego nie niszcz całego krzewu.
| Cecha | Czarny bez – Sambucus nigra | Bez hebd – Sambucus ebulus |
|---|---|---|
| Rdzeń pędu | Biały, miękki i gąbczasty | Zielonkawy |
| Pokrój | Zdrewniały krzew lub niewielkie drzewo | Bylina, która co roku odrasta z części podziemnych |
| Ułożenie owoców | Baldachy zwisają ku dołowi | Owoce są wyraźnie wzniesione |
| Bezpieczeństwo | Owoce nadają się do wykorzystania po obróbce | Roślina trująca, nie zbieraj jej |
Biały rdzeń pędu wskazuje na czarny bez, a zielonkawy na hebd. Nie opieraj identyfikacji wyłącznie na kolorze owoców, ponieważ podobieństwo może być mylące. Jeśli cechy rośliny nie są jednoznaczne, zrezygnuj ze zbioru.
Jak zbierać kwiaty i owoce?
Najlepszy jest słoneczny, suchy dzień. Przy kwiatach poczekaj, aż wyschnie poranna rosa. Wilgotne baldachy trudniej wysuszyć, a nadmiar wody sprzyja pleśnieniu. Do pracy użyj ostrego noża albo sekatora i ścinaj całe baldachy, zamiast wyrywać pojedyncze części rośliny.
Przed rozpoczęciem zbioru postępuj w następującej kolejności:
- Wybierz krzew rosnący z dala od ruchliwej drogi, wysypiska i intensywnie opryskiwanego pola.
- Sprawdź, czy roślina ma krzewiasty lub drzewiasty pokrój oraz biały rdzeń pędu.
- Przygotuj czysty, ostry sekator albo nóż i przewiewny koszyk.
- Ścinaj całe baldachy, zostawiając część kwiatów lub owoców na krzewie.
W przypadku kwiatów wybieraj baldachy rozwinięte, ale nie przekwitłe. Owoce ścinaj z szypułkami, gdy niemal wszystkie jagody w danym baldachu są czarne i błyszczące. Zielone, czerwone, twarde lub matowe owoce pozostaw do dalszego dojrzewania. Po zbiorze można oddzielić je od szypułek w domu, ograniczając ryzyko ich zgniatania w terenie.
Dlaczego nie wolno jeść surowych owoców?
Surowe, zwłaszcza niedojrzałe owoce czarnego bzu zawierają toksyczne glikozydy, w tym sambunigrynę i sambucynę. Ich spożycie może wywołać nudności, bóle brzucha, wymioty, biegunkę i osłabienie. Obróbka termiczna ogranicza to zagrożenie, dlatego owoce wykorzystuj dopiero po ugotowaniu, pasteryzacji albo właściwym wysuszeniu.
Przed przygotowaniem przetworu sprawdź wszystkie poniższe punkty:
- Owoce są w pełni wybarwione na czarno lub czarnofioletowo.
- Wykluczono pomyłkę z bzem hebd.
- Usunięto zielone i niedojrzałe jagody.
- Owoce zostały poddane obróbce termicznej przed spożyciem.
Gdzie zbierać bez bezpiecznie i odpowiedzialnie?
Wybieraj miejsca oddalone od ruchliwych dróg, zakładów przemysłowych, wysypisk oraz pól, na których mogą być stosowane środki ochrony roślin. Nie ogołacaj całego krzewu. Pozostawienie części kwiatów umożliwia późniejsze owocowanie, a dojrzałe jagody są pokarmem dla ptaków i innych zwierząt.
W razie wystąpienia objawów zatrucia po spożyciu surowych owoców lub pomylonej rośliny skontaktuj się z lekarzem albo ośrodkiem informacji toksykologicznej.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. W razie wątpliwości dotyczących spożycia lub objawów zatrucia zasięgnij opinii lekarza.
